گل گاو زبان فشار خون را بالا می برد یا پایین؟
شاید بهترین جواب این باشد که شواهد فعلی افزایش فشار خون را تأیید نمی‌کنند. یک پژوهش بالینی در سال ۲۰۲۵ نشان داد عصاره مشخص گل‌گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) طی چهار هفته فشار خون افراد مبتلا به فشار خون مرحله یک را کاهش داد. اما این پژوهش دمنوش خانگی را بررسی نکرد و به‌تنهایی برای توصیه گل‌گاوزبان به‌عنوان درمان فشار خون کافی نیست. اگر داروی فشار خون مصرف می‌کنید یا معمولاً فشار پایینی دارید، مصرف منظم را با پزشک یا داروساز مطرح کنید و دارویتان را خودسرانه تغییر ندهید.
در مورد کدام گل‌گاوزبان حرف می زنیم؟
نام گل‌گاوزبان برای دو گیاه متفاوت به کار می‌رود: گل‌گاوزبان ایرانی (Echium amoenum) و گاوزبان اروپایی (Borago officinalis). پژوهش فشار خون که در این صفحه بررسی می‌کنیم درباره گل‌گاوزبان ایرانی است. برای آشنایی با تفاوت گونه‌ها و خواص عمومی، راهنمای گل‌گاوزبان ایرانی را بخوانید.
پژوهش سال ۲۰۲۵ دقیقاً چه چیزی را بررسی کرد؟
در این پژوهش ۱۰۵ بزرگسال مبتلا به فشار خون مرحله یک در سه گروه قرار گرفتند. یک گروه عصاره گل‌گاوزبان ایرانی، یک گروه عصاره بادرنجبویه و گروه سوم دارونما دریافت کرد. مقدار مصرف روزانه ۱۰ میلی‌لیتر و مدت بررسی چهار هفته بود.
فشار خون درون هر دو گروه گیاهی نسبت به شروع مطالعه کاهش یافت. بیشترین کاهش در گروه بادرنجبویه بود و در چکیده مقاله، تفاوت بین گروه‌ها نیز فقط به نفع بادرنجبویه گزارش شد. بنابراین از این مطالعه به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت عصاره گل‌گاوزبان از دارونما مؤثرتر بوده است.
| موضوع | جزئیات پژوهش |
|---|---|
| شرکت‌کنندگان | ۱۰۵ بزرگسال مبتلا به فشار خون مرحله یک؛ ۳۵ نفر در هر گروه |
| فرآورده بررسی‌شده | عصاره مشخص گل‌گاوزبان ایرانی، نه دمنوش خانگی |
| مقدار و مدت | روزانه ۱۰ میلی‌لیتر برای چهار هفته |
| مقایسه | گل‌گاوزبان، بادرنجبویه و دارونما |
| نتیجه | کاهش درون‌گروهی در هر دو گروه گیاهی دیده شد؛ برتری بین‌گروهی گزارش‌شده مربوط به بادرنجبویه بود. |
| محدودیت | یک پژوهش کوتاه‌مدت است و نتیجه آن را نمی‌توان به هر دمنوش یا هر مقدار مصرف تعمیم داد |
این نتیجه امیدوارکننده است، اما هنوز نمی‌گوید یک فنجان دمنوش خانگی چه اثری بر فشار خون دارد. مقدار مواد مؤثر در دمنوش به گونه گیاه، کیفیت محصول و روش آماده‌سازی وابسته است.
اگر به مقایسه دمنوش‌ها علاقه دارید، چای ترش در پژوهش‌های بیشتری به‌طور مستقیم برای فشار خون بررسی شده است. این تفاوت به معنی جایگزینی آن با دارو نیست، اما برای مقایسه شواهد می‌توانید بررسی چای ترش و فشار خون را بخوانید.
پس بالاخره دمنوش چه اثری دارد؟
هنوز نمی‌توان اثر عصاره پژوهش‌شده را به دمنوش معمولی تعمیم داد. ممکن است بعضی افراد پس از نوشیدن آن احساس آرامش کنند، اما این احساس به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که فشار خون کاهش یافته است. تنها راه فهمیدن عدد فشار، اندازه‌گیری درست با فشارسنج است. گل‌گاوزبان نباید جای دارو، رژیم کم‌نمک، فعالیت بدنی یا پیگیری پزشکی را بگیرد.
اگر هدف شما بررسی اثر آرام‌بخشی این گیاه است، مطلب اثرات آرامش‌بخش گل‌گاوزبان را جداگانه بخوانید.
گل گاو زبان و سنبل الطیب و فشار خون
درباره اثر ترکیب گل‌گاوزبان و سنبل‌الطیب بر فشار خون، پژوهش بالینی مستقیمی پیدا نشد. این دو گیاه بیشتر با هدف آرامش یا خواب کنار هم مصرف می‌شوند، اما بیشترشدن خواب‌آلودگی به معنی کاهش ایمن فشار خون نیست. اگر فشار پایینی دارید، سرگیجه یا غش را تجربه می‌کنید یا داروی فشار خون و آرام‌بخش مصرف می‌کنید، این ترکیب را برای کنترل فشار خون خودسرانه امتحان نکنید. برای شناخت خود گیاه دوم، راهنمای سنبل‌الطیب را بخوانید.
گل گاو زبان و پروپرانولول و دارو های فشار خون
پژوهش مستقیمی درباره تداخل گل‌گاوزبان با پروپرانولول یا دیگر داروهای فشار خون فعلا در دسترس نیست. بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت این ترکیب خطرناک یا بی‌خطر است. اگر پروپرانولول، داروی فشار خون، داروی قلب یا داروی آرام‌بخش مصرف می‌کنید، پیش از مصرف منظم گل‌گاوزبان از پزشک یا داروساز بپرسید. دارو را برای نوشیدن دمنوش کم، زیاد یا قطع نکنید.
- نام همه داروها و مکمل‌های مصرفی را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر پس از مصرف دچار سرگیجه شدید، غش، ضعف غیرعادی یا تپش قلب تازه شدید، مصرف را متوقف کنید و فشار خون را بررسی کنید.
- نشانه‌های شدید یا ادامه‌دار نیاز به بررسی پزشکی دارند.
چه کسانی باید بیشتر احتیاط کنند؟
- افرادی که داروی فشار خون، پروپرانولول، داروی قلب یا آرام‌بخش مصرف می‌کنند.
- کسانی که فشار خون پایین، سرگیجه مکرر یا سابقه غش دارند.
- افراد باردار یا شیرده؛ مصرف خودسرانه توصیه نمی‌شود.
- افراد دارای بیماری کبدی یا کسانی که می‌خواهند گیاه را مکرر و طولانی مصرف کنند؛ به‌دلیل نگرانی درباره آلکالوئیدهای پیرولیزیدینی و تفاوت کیفیت محصولات.
در بارداری، نبود داده کافی و نگرانی‌های ایمنی اهمیت بیشتری دارد. توضیح کامل را در صفحه گل‌گاوزبان در بارداری بخوانید.
چه زمانی دمنوش را کنار بگذاریم و مراجعه کنیم؟
اگر پس از مصرف دچار سرگیجه شدید، غش، ضعف غیرعادی یا تپش قلب تازه شدید، مصرف را متوقف کنید و فشار خون را بررسی کنید. فشار بالاتر از ۱۸۰/۱۲۰ همراه درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یا بی‌حسی، اختلال دید یا گفتار وضعیت اورژانسی است و جای آزمودن دمنوش نیست.
جمع بندی
شواهد فعلی نشان نمی‌دهند گل‌گاوزبان فشار خون را بالا می‌برد. یک پژوهش کوتاه‌مدت روی عصاره گل‌گاوزبان ایرانی کاهش فشار را گزارش کرده است، اما این نتیجه برای اثبات اثر دمنوش خانگی کافی نیست. گل‌گاوزبان درمان فشار خون نیست و نباید باعث تغییر خودسرانه دارو شود. مصرف‌کنندگان دارو، افراد دارای فشار پایین، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری کبدی باید بیشتر احتیاط کنند.
سؤالات متداول FAQ
یک پژوهش روی عصاره گل‌گاوزبان ایرانی کاهش فشار خون را گزارش کرده است، اما اثر دمنوش خانگی هنوز مشخص نیست. شواهد فعلی افزایش فشار را تأیید نمی‌کنند، ولی این گیاه درمان فشار خون محسوب نمی‌شود.
اگر معمولاً فشار پایینی دارید یا دچار سرگیجه و غش می‌شوید، مصرف منظم آن را بدون نظر پزشک یا داروساز شروع نکنید. اگر پس از مصرف علائم تازه ایجاد شد، مصرف را متوقف کنید.
پژوهش مستقیمی درباره این تداخل پیدا نشد. چون پروپرانولول بر فشار و ضربان قلب اثر می‌گذارد، پیش از مصرف منظم گل‌گاوزبان با پزشک یا داروساز مشورت کنید و دارویتان را خودسرانه تغییر ندهید.
شواهد مستقیمی برای اثر این ترکیب بر فشار خون وجود ندارد. این ترکیب ممکن است خواب‌آلودگی را بیشتر کند و نباید به‌عنوان درمان فشار خون استفاده شود.
خیر. حتی پژوهش امیدوارکننده موجود کوتاه‌مدت و روی عصاره مشخص بوده است. داروی فشار خون را فقط با نظر پزشک تغییر دهید.
منابع علمی
- Jafari Dehnayebi M, Zeidy P, Shamsikhani S, Salehi M, Safarabadi M. Comparison of the effects of Echium amoenum and Melissa officinalis on hypertension in stage 1 hypertensive patients: A randomized, triple-blind, three-arm clinical trial. Complementary Therapies in Medicine. 2025;95:103266. doi:10.1016/j.ctim.2025.103266. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41101745/
- European Medicines Agency. Public statement on the use of herbal medicinal products containing toxic unsaturated pyrrolizidine alkaloids (PAs), including recommendations regarding contamination of herbal medicinal products with PAs. EMA; 2021. https://www.ema.europa.eu/en/public-statement-use-herbal-medicinal-products-containing-toxic-unsaturated-pyrrolizidine-alkaloids-pas-including-recommendations-regarding-contamination-herbal-medicinal-products-pas
- American Heart Association. When To Call 911 About High Blood Pressure. Updated August 14, 2025. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure/understanding-blood-pressure-readings/when-to-call-911-for-high-blood-pressure
- NHS. Low blood pressure (hypotension). https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
اشتباهی در این مطلب دیدید؟ گزارش خطا به‌صورت خصوصی
نظر شما درباره این مطلب چیست؟