سوزش پشت جناغ بعد از غذا یا برگشت مزه ترش به دهان می‌تواند شما را به فکر یک نوشیدنی گیاهی بیندازد. بارهنگ برای معده و رفلاکس در نسخه‌های خانگی زیاد پیشنهاد می‌شود؛ اما هنوز شواهد کافی نداریم که دمنوش یا دانه بارهنگ، رفلاکس را درمان کند. ترکیب آن با عرق نعنا هم همیشه انتخاب مناسبی نیست: نعنا می‌تواند در بعضی افراد سوزش را بیشتر کند.
اگر می‌خواهید خود گیاه، گونه‌های مختلف و کاربردهای رایجش را بشناسید، راهنمای بارهنگ و روش مصرف آن را بخوانید. اینجا روی یک تصمیم مشخص تمرکز می‌کنیم: هنگام سوزش سر دل، از بارهنگ چه انتظاری داشته باشیم و چه زمانی به پیگیری پزشکی نیاز است.
آیا بارهنگ برای رفلاکس معده مفید است؟
پاسخ کوتاه این است که اثر درمانی آن برای رفلاکس ثابت نشده است. دانه بعضی گونه‌های بارهنگ در آب لعاب ایجاد می‌کند، اما وجود لعاب به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که اسید معده را مهار می‌کند یا آسیب مری را ترمیم می‌کند. احساس بهتر پس از یک نوشیدنی هم لزوماً به معنی درمان علت مشکل نیست.
رفلاکس زمانی رخ می‌دهد که محتویات معده به مری برگردد. سوزش سر دل و برگشت طعم ترش از نشانه‌های رایج آن‌اند؛ با این حال، هر درد بالای شکم به معنی رفلاکس نیست. اگر علائم تکرار می‌شوند یا با تغییر عادت‌ها بهتر نمی‌شوند، برای تشخیص و انتخاب درمان به پزشک مراجعه کنید.
پژوهش درباره بارهنگ و درد معده چه می‌گوید؟
در یک کارآزمایی تصادفی، ۶۱ فرد مبتلا به کولیت اولسراتیو، در کنار داروهای معمول خود، برای هشت هفته کپسول دانه برشته بارهنگ پهن‌برگ (Plantago major) یا دارونما دریافت کردند؛ ۵۱ نفر مطالعه را به پایان رساندند. در گروه بارهنگ، شدت گزارش‌شده رفلاکس و درد معده کمتر بود. این یافته برای طرح پژوهش‌های بیشتر ارزش دارد، اما شرکت‌کنندگان برای درمان رفلاکس انتخاب نشده بودند و فرآورده هم دمنوش خانگی نبود. بنابراین از آن نمی‌توان مقدار مؤثر یا درمان قطعی رفلاکس را نتیجه گرفت.
اسفرزه یا پسیلیوم، معمولاً از گونه دیگری به نام Plantago ovata به دست می‌آید. نتیجه تحقیق روی پوست اسفرزه را نباید بدون بررسی به دانه بارهنگ پهن‌برگ یا نوشیدنی خانگی تعمیم داد. برای مرور گسترده‌تر پژوهش‌های مرتبط، مطلب شواهد ضدالتهابی بارهنگ را ببینید.
بارهنگ و عرق نعنا برای معده و رفلاکس: احتیاط کجاست؟
بارهنگ با عرق نعنا از ترکیب‌های شناخته‌شده خانگی است، اما مناسب‌بودن یک خوراکی برای نفخ به معنی مناسب‌بودن آن برای رفلاکس نیست. مؤسسه ملی دیابت و بیماری‌های گوارشی و کلیوی آمریکا نعنا را در فهرست خوراکی‌هایی می‌آورد که ممکن است در برخی افراد علائم رفلاکس را تحریک کنند. اگر پس از عرق نعنا سوزش یا برگشت اسید شما بیشتر می‌شود، مصرف آن را کنار بگذارید و تغییر علائم را بررسی کنید.
درباره نسبت دانه و عرق، بهترین زمان مصرف و مدت مصرف این ترکیب برای درمان رفلاکس، مقدار اثبات‌شده‌ای وجود ندارد. افزودن عسل هم آن را به درمان ثابت‌شده تبدیل نمی‌کند. به‌ویژه برای مصرف منظم یا هم‌زمان با داروها، نام دقیق فرآورده و داروهای خود را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.
دمنوش یا لعاب بارهنگ را چگونه بررسی کنیم؟
در تهیه خانگی معمولاً دانه را با آب مخلوط می‌کنند تا لعاب بدهد؛ دستورها از نظر مقدار، دمای آب و زمان متفاوت‌اند. این تفاوت‌ها و نبود مطالعه کافی اجازه تعیین نسخه درمانی قابل اعتماد برای رفلاکس را نمی‌دهند. اگر پزشک یا داروساز با مصرف فرآورده مشخصی برای شما موافق است، درباره روش و مقدار آن راهنمایی بگیرید. دانه خشک را بدون مایع نخورید و اگر بلع مشکل دارد، پیش از بررسی پزشکی سراغ فرآورده‌های حجیم‌شونده نروید.
مصرف بارهنگ را جایگزین داروی تجویزشده نکنید و بدون هماهنگی، دارو را قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید. اگر با مصرف هر فرآورده گیاهی دچار ناراحتی تازه یا تشدید علائم شدید، مصرف را متوقف کنید و با متخصص مشورت کنید.
چه کسانی باید پیش از مصرف مشورت کنند؟
- افراد باردار یا شیرده و خانواده‌هایی که برای کودک درباره مصرف گیاهی تصمیم می‌گیرند؛ ایمنی مصرف درمانی این فرآورده‌ها به اندازه کافی روشن نیست.
- افرادی که مشکل بلع، درد شدید شکم، تهوع و استفراغ یا احتمال انسداد روده دارند؛ ارزیابی علت مقدم است.
- افرادی که داروی منظم مصرف می‌کنند یا بیماری زمینه‌ای دارند؛ درباره تداخل احتمالی و فاصله مصرف فرآورده مشخص از دارو سؤال کنند.
- افرادی که سابقه حساسیت به بارهنگ یا فرآورده مشابه دارند؛ از مصرف آن پرهیز کنند.
نفخ یا احساس پری ممکن است با فرآورده‌های فیبردار رخ دهد. تورم ناگهانی لب، زبان یا گلو و تنگی نفس پس از مصرف می‌تواند نشانه حساسیت شدید باشد و به اقدام فوری نیاز دارد.
برای کاهش رفلاکس چه کارهای عملی‌تری وجود دارد؟
به جای امتحان‌کردن چند ترکیب هم‌زمان، زمان غذا، علائم و خوراکی‌هایی را که احتمال می‌دهید محرک باشند یادداشت کنید. همه افراد به خوراکی یکسان واکنش ندارند. اگر علائم هنگام خواب یا درازکشیدن بیشتر می‌شوند، پایان وعده غذایی را دست‌کم سه ساعت پیش از درازکشیدن قرار دهید. اگر اضافه‌وزن دارید، پزشک می‌تواند درباره کاهش وزن متناسب با شرایطتان راهنمایی کند.
نعنا، خوراکی‌های پرچرب، شکلات، قهوه، غذاهای تند یا اسیدی برای بعضی افراد محرک‌اند؛ لازم نیست همه را بدون توجه به واکنش خود برای همیشه حذف کنید. درباره علائم مکرر و داروهای مناسب با پزشک صحبت کنید. جزئیات این توصیه‌ها را در راهنمای تغذیه و رفلاکس NIDDK بخوانید.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
درد قفسه سینه، به‌خصوص اگر با تنگی نفس یا درد فک، گردن یا بازو همراه است، می‌تواند علت جدی داشته باشد؛ در این وضعیت فوراً از اورژانس کمک بگیرید. استفراغ خونی یا شبیه تفاله قهوه، مدفوع سیاه و قیری، استفراغ مکرر، درد شدید و مداوم شکم یا مشکل و درد هنگام بلع نیز نیازمند ارزیابی فوری‌اند. کاهش وزن بی‌دلیل، از دست‌دادن اشتها یا ادامه‌دار بودن علائم را هم با پزشک مطرح کنید.
جمع‌بندی
برای بارهنگ و رفلاکس، یک مطالعه غیرمستقیم نتیجه امیدوارکننده‌ای گزارش کرده، اما هنوز نمی‌توان دمنوش یا ترکیب بارهنگ و عرق نعنا را درمان ثابت‌شده دانست. به محرک‌های شخصی خود توجه کنید، فاصله غذا تا خواب را رعایت کنید و برای علائم مکرر یا هشداردهنده از پزشک کمک بگیرید. اگر درباره این موضوع پرسشی دارید، در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید.
پرسش‌های متداول
در حال حاضر شواهد کافی برای اثبات درمان رفلاکس با بارهنگ یا تعیین مقدار درمانی آن وجود ندارد.
زمان مصرف اثبات‌شده‌ای برای درمان رفلاکس وجود ندارد؛ نعنا ممکن است علائم برخی افراد را بدتر کند.
شواهد کافی برای جایگزینی تشخیص و درمان استاندارد زخم یا عفونت معده با بارهنگ وجود ندارد.
خیر. اسفرزه معمولاً از گونه Plantago ovata تهیه می‌شود و نتیجه مطالعه آن لزوماً به فرآورده‌های Plantago major تعمیم‌پذیر نیست.
منابع
- کارآزمایی دانه Plantago major در کولیت اولسراتیو، PubMed
- علائم و علت‌های رفلاکس، NIDDK
- تغذیه و رفلاکس، NIDDK
- احتیاط‌های فرآورده اسفرزه، NHS
اشتباهی در این مطلب دیدید؟ گزارش خطا به‌صورت خصوصی
نظر شما درباره این مطلب چیست؟