چای یربا ماته نوشیدنی خاصی است که در بسیاری از کشورهای آمریکای جنوبی به عنوان نوشیدنی روزانه مصرف می شود. این نوشیدنی به دلیل داشتن ترکیب هایی مانند کافئین، تئوبرومین و پلی فنول ها در پژوهش های تغذیه ای و فیزیولوژی انسان مورد بررسی قرار گرفته است. اخیرا این نوشیدنی بین ورزشکاران دنیا بسیار محبوب شده است. پرسش اصلی این است که آیا این ترکیب ها می توانند واقعاً باعث افزایش انرژی ذهنی و کاهش خستگی شوند یا این تنها یک ادعا است.
آیا یربا ماته واقعاً انرژی و استقامت بدن را بالا می برد؟
قبلا بررسی کردیم که یربا ماته بر هوشیاری و تمرکز اثر مثبت دارد که بیشتر به دلیل کافئین است. اما برگ های یربا ماته ترکیب های فعال دیگری هم دارند که می توانند بر سطح انرژی بدن و کیفیت فعالیت بدنی اثر بگذارند. مهم ترین این ترکیب ها شامل تئوبرومین و پلی فنول های گیاهی هستند. ترکیب این مواد باعث شده است یربا ماته در پژوهش های مرتبط با انرژی و کاهش خستگی بررسی شود.
در ادامه این ادعا را با بررسی مقالات علمی راستیآزمایی میکنیم و سپس اثر آن را با قهوه به عنوان نوشیدنی رایج پیش از ورزش مقایسه میکنیم.
کافئین و نقش آن در افزایش انرژی ذهنی
کافئین مهم ترین ترکیب محرک موجود در یربا ماته است. این ماده با مهار گیرنده های آدنوزین در مغز می تواند احساس خواب آلودگی را کاهش دهد و سطح بیداری ذهنی را افزایش دهد. همین مکانیسم باعث می شود کافئین یکی از رایج ترین ترکیب های افزایش دهنده هوشیاری در رژیم غذایی انسان باشد.
در مرور علمی Heck و de Mejia گزارش شده است که یربا ماته حاوی متیل گزانتین هایی مانند کافئین است که می توانند فعالیت سیستم عصبی مرکزی را افزایش دهند. در نتیجه مصرف این نوشیدنی می تواند با افزایش تمرکز و انرژی ذهنی همراه باشد.
تئوبرومین و اثر آن بر انرژی پایدار
تئوبرومین ترکیبی از خانواده متیل گزانتین ها است که در گیاهانی مانند کاکائو و یربا ماته وجود دارد. این ماده نسبت به کافئین اثر محرک ملایم تری دارد اما می تواند به افزایش تدریجی انرژی کمک کند.
وجود همزمان کافئین و تئوبرومین در ماته باعث می شود اثر انرژی زای این نوشیدنی در برخی افراد پایدارتر احساس شود. به همین دلیل در برخی پژوهش ها از ماته به عنوان نوشیدنی با اثر انرژی بخش تدریجی یاد شده است. این ترکیب به نوعی ماته را به نوشیدنی خاص تبدیل کرده و به همین دلیل بین ورزشکاران بسیار محبوب شده است.
پلی فنول ها و ترکیب های زیستی فعال ماته
یربا ماته علاوه بر متیل گزانتین ها حاوی مقدار قابل توجهی پلی فنول های گیاهی نیز است. این ترکیب ها در بسیاری از گیاهان خوراکی وجود دارند و در پژوهش های تغذیه ای به دلیل فعالیت آنتی اکسیدانی مورد توجه قرار گرفته اند.
بر اساس مرور منتشر شده در مجله Nutrients، پلی فنول های موجود در ماته می توانند به کاهش استرس اکسیداتیو کمک کنند. تعادل اکسیداتیو مناسب در بدن می تواند با عملکرد بهتر سلول های عصبی و کاهش خستگی مرتبط باشد.
جدول ترکیب های فعال یربا ماته مرتبط با انرژی
| ترکیب فعال | گروه شیمیایی | اثر زیستی گزارش شده |
| کافئین | متیل گزانتین | افزایش هوشیاری ذهنی |
| تئوبرومین | متیل گزانتین | افزایش ملایم انرژی |
| پلی فنول ها | ترکیب های آنتی اکسیدانی | حمایت از تعادل اکسیداتیو |
نتایج تحقیقات علمی درباره یربا ماته و انرژی
مطالعات مرتبط با عملکرد فیزیکی و استقامت
برخی پژوهش ها اثر یربا ماته را بر عملکرد فیزیکی و استقامت نیز بررسی کرده اند. در مقاله مروری منتشر شده توسط Alkhatib در مجله Nutrients در سال 2014، یربا ماته به عنوان یک ترکیب بالقوه افزایش دهنده عملکرد فیزیکی بررسی شده است. در این مطالعه گزارش شده است که مصرف عصاره ماته می تواند با افزایش اکسیداسیون چربی در هنگام فعالیت بدنی همراه باشد.
افزایش استفاده از چربی به عنوان منبع انرژی در حین ورزش می تواند به حفظ ذخایر گلیکوژن کمک کند. این موضوع در برخی مطالعات با افزایش استقامت در فعالیت های طولانی مدت مرتبط دانسته شده است. به همین دلیل در برخی پژوهش ها مصرف ماته پیش از فعالیت بدنی نیز بررسی شده است.
مطالعات مربوط به مصرف ماته قبل از فعالیت بدنی
در برخی تحقیقات، اثر مصرف ماته پیش از فعالیت ورزشی بررسی شده است. در این مطالعات شرکت کنندگان قبل از انجام فعالیت بدنی نوشیدنی یا عصاره حاوی ماته مصرف کرده اند. سپس شاخص هایی مانند مصرف انرژی، خستگی و عملکرد فیزیکی اندازه گیری شده است.
نتایج برخی از این پژوهش ها نشان داده اند که مصرف ماته می تواند باعث افزایش استفاده از چربی به عنوان منبع انرژی در طول فعالیت بدنی شود. این موضوع ممکن است در برخی شرایط با کاهش احساس خستگی و افزایش تحمل فعالیت بدنی همراه باشد.
جدول جمع بندی نتایج مطالعات درباره یربا ماته و انرژی
| شاخص بررسی شده | نتیجه گزارش شده در مطالعات | شدت اثر |
| هوشیاری ذهنی | افزایش سطح بیداری و توجه | متوسط |
| خستگی ذهنی | کاهش احساس خستگی شناختی | متوسط |
| استقامت فیزیکی | افزایش استفاده از چربی در فعالیت بدنی | ملایم تا متوسط |
چگونه به این نتایج رسیده اند
نوع طراحی مطالعات انسانی درباره یربا ماته
بخش مهمی از شواهد علمی درباره اثر یربا ماته بر انرژی از مطالعات انسانی به دست آمده است. در این پژوهش ها معمولاً گروهی از شرکت کنندگان نوشیدنی یا عصاره حاوی ماته مصرف می کنند و سپس عملکرد ذهنی یا فیزیکی آن ها اندازه گیری می شود.
برای ارزیابی اثرات شناختی، پژوهشگران از آزمون هایی مانند زمان واکنش، توجه پایدار و دقت در انجام وظایف ذهنی استفاده می کنند. برای بررسی اثرات فیزیکی نیز شاخص هایی مانند مصرف انرژی، خستگی و استقامت بدنی اندازه گیری می شوند.
تفاوت اثر نوشیدنی ماته با عصاره های غلیظ
در برخی مطالعات از عصاره های استاندارد شده یربا ماته استفاده شده است. این فرآورده ها معمولاً غلظت بالاتری از ترکیب های فعال مانند کافئین و پلی فنول ها دارند. به همین دلیل ممکن است اثر آن ها قوی تر از نوشیدنی سنتی ماته باشد.
در مقابل نوشیدنی ماته که به روش دم کردن برگ ها تهیه می شود مقدار ملایم تری از ترکیب های فعال را وارد بدن می کند. به همین دلیل اثر آن معمولاً تدریجی تر است و بیشتر به صورت افزایش ملایم انرژی ذهنی دیده می شود.
برداشت علمی از شدت اثر انرژی زای ماته
جمع بندی پژوهش های موجود نشان می دهد یربا ماته می تواند به افزایش هوشیاری ذهنی و کاهش خستگی کمک کند. این اثر بیشتر به حضور کافئین و سایر متیل گزانتین ها در این گیاه مربوط می شود.
با این حال شدت اثر آن معمولاً در حد متوسط گزارش شده است. به همین دلیل یربا ماته در دسته نوشیدنی های محرک طبیعی با اثر انرژی زای ملایم تا متوسط قرار می گیرد.
بر اساس تحقیقات چه نوع مصرفی بررسی شده است
مقدار مصرف بررسی شده در مطالعات
در مطالعاتی که اثر یربا ماته بر انرژی و خستگی را بررسی کرده اند، مقدار مصرف معمولاً به صورت نوشیدنی دم شده یا عصاره استاندارد شده بوده است. در برخی کارآزمایی های انسانی مقدار مصرف معادل یک تا دو فنجان نوشیدنی ماته در نظر گرفته شده است. این مقدار معمولاً حدود 70 تا 150 میلی گرم کافئین فراهم می کند که در محدوده مصرف متداول نوشیدنی های کافئین دار قرار می گیرد.
در این پژوهش ها شرکت کنندگان پس از مصرف نوشیدنی در آزمون های شناختی یا فعالیت بدنی شرکت کرده اند. نتایج این آزمایش ها نشان داده است که مصرف چنین مقدارهایی می تواند با افزایش هوشیاری ذهنی و کاهش خستگی همراه باشد. البته شدت این اثر معمولاً در حد متوسط گزارش شده است و به عواملی مانند حساسیت فرد به کافئین و وضعیت خواب وابسته است.
جدول مقدار تقریبی کافئین در نوشیدنی های رایج
| نوشیدنی | مقدار کافئین در هر فنجان | ویژگی اثر گزارش شده |
| قهوه | حدود 90 تا 100 میلی گرم | افزایش سریع هوشیاری |
| چای سیاه | حدود 40 تا 50 میلی گرم | افزایش ملایم انرژی |
| یربا ماته | حدود 70 تا 80 میلی گرم | افزایش تدریجی هوشیاری |
مصرف یربا ماته پیش از فعالیت ذهنی یا ورزشی
در برخی مطالعات مربوط به عملکرد ورزشی، مصرف یربا ماته پیش از فعالیت بدنی بررسی شده است. در این پژوهش ها شرکت کنندگان پیش از شروع فعالیت ورزشی نوشیدنی یا عصاره ماته مصرف کرده اند. سپس شاخص هایی مانند مصرف انرژی، خستگی و توان فعالیت اندازه گیری شده است.
در برخی از این تحقیقات مشاهده شده است که مصرف ماته می تواند باعث افزایش استفاده از چربی به عنوان منبع انرژی در حین فعالیت بدنی شود. این موضوع ممکن است در برخی شرایط با کاهش خستگی و افزایش تحمل فعالیت بدنی همراه باشد.
مقایسه اثر انرژی زای ماته با قهوه
از نظر ترکیب های محرک، یربا ماته در جایگاهی بین قهوه و چای قرار می گیرد. قهوه معمولاً مقدار بیشتری کافئین دارد و اثر آن سریع تر ظاهر می شود. در مقابل چای مقدار کمتری کافئین دارد و اثر آن ملایم تر است.
یربا ماته علاوه بر کافئین حاوی تئوبرومین نیز است. این ترکیب می تواند اثر محرک ملایمی داشته باشد و در کنار کافئین باعث ایجاد افزایش تدریجی در سطح انرژی ذهنی شود. همین ویژگی باعث شده است برخی افراد تجربه انرژی پایدارتر را با مصرف ماته گزارش کنند.
جدول مقایسه ترکیب های فعال نوشیدنی های محرک
| نوشیدنی | ترکیب فعال اصلی | ویژگی اثر انرژی |
| قهوه | کافئین | افزایش سریع انرژی |
| چای | کافئین و ال تیانین | انرژی ملایم و پایدار |
| یربا ماته | کافئین و تئوبرومین | افزایش تدریجی انرژی |
نتیجه گیری علمی
یربا ماته نوشیدنی گیاهی حاصل از برگ های Ilex paraguariensis است که حاوی ترکیب هایی مانند کافئین، تئوبرومین و پلی فنول ها است. این ترکیب ها می توانند بر سیستم عصبی مرکزی اثر بگذارند و باعث افزایش هوشیاری و کاهش احساس خستگی شوند. برخی مطالعات همچنین نشان داده اند که مصرف این نوشیدنی می تواند بر استفاده از انرژی در هنگام فعالیت بدنی نیز اثر بگذارد.
در مجموع شواهد علمی موجود نشان می دهند یربا ماته در چارچوب نوشیدنی های کافئین دار طبیعی می تواند به افزایش ملایم انرژی و استقامت بدنی کمک کند.
سؤالات متداول FAQ
یربا ماته حاوی ترکیب هایی مانند کافئین و تئوبرومین است که می توانند باعث افزایش انرژی و استقامت بدنی شوند. در برخی پژوهش ها مصرف این نوشیدنی با افزایش استقامت، سطح انرژی و کاهش خستگی همراه بوده است. این اثر معمولاً به دلیل حضور متیل گزانتین ها در برگ های ماته ایجاد می شود.
یربا ماته از نظر مقدار کافئین در جایگاهی بین چای و قهوه قرار دارد. یک فنجان ماته معمولاً حدود 70 تا 80 میلی گرم کافئین دارد که کمتر از قهوه و بیشتر از بسیاری از انواع چای است. به همین دلیل برخی افراد از ماته به عنوان جایگزین ملایم تر قهوه استفاده می کنند. حضور ترکیب هایی مانند تئوبرومین نیز ممکن است باعث ایجاد افزایش تدریجی انرژی شود.
در برخی مطالعات اثر مصرف یربا ماته پیش از فعالیت بدنی بررسی شده است. نتایج این پژوهش ها نشان می دهند مصرف ماته می تواند باعث افزایش استفاده از چربی به عنوان منبع انرژی در هنگام ورزش شود. این موضوع در برخی شرایط با کاهش خستگی و افزایش استقامت همراه گزارش شده است.
مقدار کافئین در یک فنجان یربا ماته بین 70 تا 80 میلی گرم گزارش شده است. این مقدار از بسیاری از انواع چای بیشتر و از قهوه کمتر است. به همین دلیل اثر محرک آن معمولاً در حد متوسط در نظر گرفته می شود. حضور ترکیب هایی مانند تئوبرومین نیز می تواند به افزایش تدریجی انرژی کمک کند.
منابع علمی
- Heck CI, de Mejia EG.
Yerba Mate Tea (Ilex paraguariensis): A Comprehensive Review on Chemistry, Health Implications, and Technological Considerations.
Journal of Food Science. 2007.
https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2007.00535.x - Gambero A, Ribeiro ML.
The positive effects of yerba mate (Ilex paraguariensis) in obesity and metabolic disorders.
Nutrients. 2015.
https://doi.org/10.3390/nu7020730 - Alkhatib A.
Yerba Mate (Ilex paraguariensis) as a potential ergogenic aid.
Nutrients. 2014.
https://doi.org/10.3390/nu6115084
دیدگاهتان را بنویسید